HAWAJE
13:17
CHICAGO
17:17
SANTIAGO
20:17
DUBLIN
23:17
KRAKÓW
00:17
BANGKOK
06:17
MELBOURNE
10:17
Ogłoszenie niepłatne ustawodawcy Serwis wykorzystuje ciasteczka (cookies) w celu: utrzymania sesji zalogowanego Użytkownika, gromadzenia informacji zwiazanych z korzystaniem z serwisu, ułatwienia Użytkownikom korzystania z niego, dopasowania tresci wyswietlanych Użytkownikowi oraz tworzenia statystyk ogladalnoœci czy efektywnoœci publikowanych reklam. Użytkownik ma możliwoœć skonfigurowania ustawień cookies za pomocš ustawień swojej przeglšdarki internetowej. Użytkownik wyraża zgodę na używanie i wykorzystywanie cookies oraz ma możliwoœć wyłaczenia cookies za pomoca ustawień swojej przegladarki internetowej. /// Dowiedz się więcej
 
Mapy: | Afryka | Ameryka Pd. | Ameryka Pn. | Antarktyda | Australia | Azja | Europa | Polska
  ŚwiatPodróży.pl » Świat » Pustynie
Pustynie

Joanna Bryła


Jedne z najmniej poznanych terenów. Niegościnne, przerażające swoja pustką. Zachwycające otwartym horyzontem. Krainy wszechobecnego słońca i dotkliwych mrozów. Obszary, gdzie przeżywają tylko nieliczni. Ciągle niedostępne i tajemnicze. Ciągle fascynujące...

Słowo "pustynia" w języku polskim ma ten sam źródłosłów, co... puszcza, pustka i pustkowie. Początkowo więc chodziło o obszary niezamieszkałe, bezludne. Dopiero później zakres znaczeniowy zaczął się różnicować i słowo pustynia zaczęto wiązać znaczeniowo z terenem pozbawionym roślinności.


Powstawanie pustyń

Z powstaniem pustyń gorących i suchych wiąże się zawsze ujemny bilans wodny na danym obszarze - możliwości potencjalnego parowania wielokrotnie przewyższają skąpe opady (występujące czasami wręcz raz na kilka lat). Niedostatek wody oznacza skąpą roślinność jak i niemożliwość wykształcenia się pozostających w sprzężeniu zwrotnym z roślinnością gleb. Niskie opady atmosferyczne uwarunkowane są:
- wpływem zimnych prądów morskich (nie występują opady; występują mgły)
- barierami morfologicznymi (przeszkody typu pasma górskie zatrzymują wilgotne powietrze po jednej stronie)
- odległością od wielkich zbiorników wodnych ( w miarę oddalania się od zbiornika powietrze niesie coraz mniej wilgoci).

Występowanie pustyń

M.P. Pietrow w publikacji "Pustynie kuli ziemskiej" ocenia, iż pustynie i półpustynie kuli ziemskiej (bez pustyń lodowych) zajmują obszar około 31,4 mln km2, co stanowi 22% powierzchni lądów. Za pustynie i półpustynie uważany jest tutaj obszar o skrajnie suchym klimacie (poniżej 200 - 250 mm nieregularnych opadów rocznie i znacznie wyższych możliwościach potencjalnego parowania). Sieć rzeczna jest w zaniku, widać wyraźnie suche doliny rzeczne - zwane uedy lub wadi, czasami przez tereny pustynne przepływają rzeki tranzytowe np. Nil. Gleby często są zasolone lub pokryte skorupami solnymi. Rolnicze wykorzystanie gleb możliwe jest jedynie przy zastosowaniu skomplikowanych systemów nawodnień w rejonach oaz. Na pustyniach żyje tylko około 4% ludności świata, a pod uprawy rolne wykorzystywane jest do 3% ich powierzchni.

Tabela

Zobacz  powiększenie!
Za Pietrow M. P., 1976
Rozmieszczenie pustyń w strefach przyrodniczych (powierzchnia w mln km2)


Erg

Erg
Przeciętnemu zjadaczowi chleba słowo: "pustynia" kojarzy się najczęściej z dużą piaskownicą usiana malowniczymi wydmami - takimi trochę większymi niż nad morzem. Jednak pustynia piaszczysta (zwana erg, areg) to tylko jeden z możliwych krajobrazów jakie możemy zobaczyć na pustyni. Ergi zazwyczaj powstają w wielkich kotlinach do których piasek zwiewany jest ze wzniesień terenu. Działalność wiatru tworzy malownicze wydmy przemieszczające się wraz z kierunkiem wiatru. Przy przewadze wiatrów z jednego kierunku powstają tzw. barchany - łagodne po zawietrznej i strome po nawietrznej części wydmy.

Hamada

Hamada to pustynia skalista powstająca szczególnie na wzniesieniach - cały drobny materiał ulega wywianiu, zaś na miejscu pozostaje swoisty bruk kamienny. Obszar pocięty jest stromymi dolinami erozyjnymi. Podobne w swym ponurym krajobrazie do pustyń skalistych są pustynie żwirowe zwane serir lub reg powstające np. na zlepieńcach. Ciągnący się kilometrami teren jest prawie idealnie płaski i pokryty kamiennym żwirem różnej grubości.

Wadi

Śladem po lepszych pod względem wody czasach są suche doliny zwane najczęściej wadi lub uedy. Latami pozostają suche, aby po życiodajnym deszczu gwałtownie i na krótko napełnić się wodą. Przy odrobinie "szczęścia" można więc i na środku pustyni utopić się rozbijając obóz na dnie takiej doliny.

Szoty i sebcha

Z żywiołem wody związane są także słone jeziora. Słone cały rok, nazywane szotami lub sebcha, jeziorami są tylko w porze opadów. Wypełniają duże obszarowo obniżenia terenu tworząc duże, płaskie przestrzenie pokryte skorupa solną.

Oaza

Magię tego słowa najlepiej rozumieją ci, którzy po długim marszu widzą jej zarys na horyzoncie. Miejsca starannie zaplanowanej gospodarki rolnej opierającej się na źródle (często artezyjskim) wody, która pozwala nawadniać roślinność. Wiele oaz to dziś całkiem spore miasteczka, w innych zagubionych na pustyni życie toczy się sennie jak dziesiątki lat temu. Prymitywne chatki, płoty z liści palmy – jakże to różni się od świata w którym żyjemy.

Źródło: informacja własna

1


w Foto
Świat
WARTO ZOBACZYĆ

Alaska: McKinley
NOWE WYSTAWY
PODRÓŻE

AWC 6: Tribi Sun
kontakt | redakcja | reklama | współpraca | dla prasy | disclaimer
copyright (C) 2003-2013 ŚwiatPodróży.pl